home   chandler   marlowe   chandleryzmy   inspiracje  
pulp fiction   księga gości

 

Rozmiar: 8872 bajtów

 

Chandler zaczął pisać powieści kryminalne w czasie Wielkiego Kryzysu. Lata 20-te to pasmo sukcesów zawodowych w życiu Chandlera, od posady księgowego aż do wiceprezesa firmy naftowej Dabney Oil Syndicate. Później, w 1932 roku został zwolniony z powodu „pijaństwa i złego prowadzenia”. Miał wtedy 44 lata.

Dzięki temu, że kiedyś świadczył w procesie sądowym na ich korzyść, dwóch jego starych przyjaciół z branży naftowej zaofiarowało mu pensję w wysokości 100 dolarów miesięcznie. Chandler umieścił swoje nazwisko w książce adresowej Los Angeles w dziale „pisarze” i rozpoczął terminowanie jako pisarz kryminałów.
Wybrał ten rodzaj literacki częściowo z powodów artystycznych, a częściowo z finansowych. W 1947 roku, spoglądając wstecz na początki swojej kariery pisarskiej, Chandler wspominał, że zdecydował się na pisanie do magazynów sensacyjnych (pulps), ponieważ:
a) Niektóre z tych wydawnictw reprezentowały niezły poziom i zawierały dobre materiały;
b) Ten rodzaj literacki był elastyczny, a jednocześnie dawał możliwość zarabiania pieniędzy także początkującym autorom;
c) Chociaż zazwyczaj opowiadania w Black Mask nie były najwyższych lotów, to zdarzały się publikacje znacznie ambitniejsze, które mogły liczyć na szeroki odbiór.

Od początku kariery pisarskiej twórczość Chandlera balansowała pomiędzy stosunkowo wysokim standardem estetycznym, a koniecznością zarabiania pieniędzy; układ ten definiował jego życie jako zawodowego pisarza aż do śmierci w 1959 roku.

Magazyny sensacyjne datują swe początki od XIX-wiecznych dime novels (książek za 10 centów), awanturniczych historii wydawanych na najtańszym, uzyskiwanym z pulpy makulaturowej (stąd „pulps”), papierze. Wydawnictwa te ewoluowały w cotygodniowe magazyny oferujące krótkie opowiadania w rozmaitych gatunkach, z których najbardziej znanym był Argosy Franka Munsey’a. Do końca I Wojny Światowej na rynku amerykańskim było 12 tego typu wydawnictw. Sprzedawane były w cenie od 10 do 25 centów w łącznym nakładzie około 500 tys. sztuk.

Styl pisania powieści kryminalnych, który tak twórczo zaadaptował Chandler miał swoje korzenie w magazynie Black Mask. Periodyk ten założony został przez H. L. Menckena i George’a Jean Nathana w 1920 roku jako projekt mający na celu wsparcie finansowe magazynu sofistycznego Smart Set. Wkrótce wydawnictwo odkupili od nich Eugene Crowe i Eltinge „Pop” Warner. Black Mask zaczynała od kiepskiego poziomu, publikując nudne, pretensjonalne historie będące pochodną angielskich powieści „dedukcyjnych”. W ciągu następnych 3 lat charakter magazynu uległ zmianie. Wydanie z 1 czerwca 1923 zawierało pierwsze opowiadanie Carolla Jamesa Daly’ego z jego bohaterem Race Williamsem, które zapoczątkowało najbardziej popularną serie dziesięciolecia. Williams, twardy, cyniczny prywatny detektyw opowiadał swoje historie szorstkim, potocznym językiem i ukazywał występek z całą nieskrywana brutalnością. Nieskomplikowany i prostacki Williams różnił się znacznie od detektywów następujących po nim (na przykład Sama Spade’a czy Philipa Marlowe), ale jego mocny charakter legł u podstawy kształtującej się szkoły amerykańskiego czarnego kryminału.

1 października 1923 roku, krótko po wprowadzeniu postaci Race Williamsa, Black Mask opublikował pierwsze opowiadanie Dashiella Hammetta pod tytułem „Arson Plus”. Podobnie jak u Daly’ego anonimowy detektyw z agencji Continental Op jest sardoniczny, twardy i mówi specyficznym językiem z elementami miejscowego slangu. Jest znacznie bardziej powściągliwy od Williamsa. Continental Op pozwala na użycie broni w przypadku konieczności, ale nie toleruje agresywności i gwałtowności.

Opowiadania kryminalne zostały ściśle powiązane z Black Mask, gdy w 1926 roku jej redaktorem został Joseph Shaw. Shaw, poprzednio oficer w armii, kształtował politykę redakcji w kierunku zachęcania i wspierania nowych autorów. Przejawiało się to w bliskich kontaktach redaktor-autor, na przykład poradach, pomocy w korektach czy choćby zwykłej życzliwości. Shaw dążył do zmiany charakteru magazynu w kierunku wytyczonym przez Hammetta. W 1946 roku w przedmowie zbioru opowiadań zamieszczonych pierwotnie w Black Mask napisał, że jako wydawca: „oczekiwał prostoty przez wzgląd na czystość akcji, wiarygodności i wiary. Żądaliśmy akcji, ale jednocześnie staliśmy na stanowisku, że sama akcja jest bez znaczenia, gdy nie uczestniczą w niej ludzkie pełnowymiarowe charaktery”. Taka polityka dawała niektórym autorom, m.in. Erle Stanleyowi Gardnerowi (twórcy postaci Perry’ego Masona) podstawy do oskarżeń Shawa o „hammettyzowanie” magazynu, polegające na publikowaniu bardzo jednolitych w stylu opowiadań. Ta polityka jednak tak ściśle łączyła się z czarnym kryminałem, że pisarze tacy jak Hammett, Chandler i Horacy McCoya byli nazywanie członkami „szkoły Black Mask”.
Pod kierownictwem Shawa, nakłady Black Mask stale rosły i wkrótce stała się jednym z najbardziej prestiżowych wydawnictw tego typu. W swoich wspomnieniach The Pulp Jungle, Frank Gruber, jeden ze współpracowników magazynu wspominał jego status w 1932 roku:
„To był magazyn detektywistyczny, a jego wydawcą był kapitan Joseph T. Shaw. Jego współpracownikom zazdrościli wszyscy inni pisarze.”

Pośród regularnie publikujących w Black Mask autorów znajdowali: Daly, Hammett, Gardner, Norbert Davis, W. T. Ballard, Raoul Whitfield i Frederick Lewis Nebel. Największy nakład 103 tys. egzemplarzy magazyn osiągnął w 1930 roku, a i w 1933 roku, kiedy Chandler opublikował swoje pierwsze opowiadanie, ciągle sprzedawał się bardzo dobrze.


Pierwsze opowiadanie Chandlera Blackmailers Don't Shoot opublikowane w magazynie Black Mask.

Cały rok po zwolnieniu z Dabney Oil Chandler uczył się profesji pisarza kryminałów. Początkowo kopiował uznanych pisarzy, używając utworów Hammetta, Gardnera i Hemingway’a jako modeli do ćwiczeń stylistycznych i konstrukcyjnych. Swoją pierwszą oryginalną opowieść „Blackmailer Don’t Shoot” pisał przez pięć miesięcy. Zaniósł ją do Black Mask w 1933 roku. Shaw zaakceptował ją i opublikował w grudniu tego roku. Kariera pisarska Chandlera rozpoczęła się i to w najbardziej prestiżowym magazynie detektywistycznym. Za swoją pracę otrzymał standardową stawkę za słowo – wyszło tego całe 180 dolarów. Przez następne pięć lat Chandler kontynuował swoje terminowanie w Black Mask. W latach 1933-1936 sprzedał 10 opowiadań do Black Mask i jedno do Detective Fiction Weekly. W miarę pogłębiania się Wielkiego Kryzysu, Black Mask zaczęła popadać w finansowe kłopoty. Pod koniec 1935 roku nakład zmniejszył się do 63 tys. , a w 1936 roku Shaw wolał opuścić magazyn niż obniżać stawki autorom.

Reklama opowiadania Chandlera - Nevada Gas
Chandler przeniósł się do Dime Detective, drugiego czołowego magazynu „pulps”. Jego wydawca Kenneth White płacił wyższe stawki uznanym pisarzom i był bardziej skłonny do zamieszczania humorystycznych opowiadań niż Shaw. Przykładem może być tu opowiadanie Chandlera „Pearles Are a Nuisance” będące parodią czarnego kryminału. Chandler sprzedał do tego magazynu siedem opowiadań w latach 1937-1939.

Chociaż opowiadania kryminalne były bardzo popularne, to ich autorzy nie byli opłacani zbyt dobrze. Aby utrzymać się z pisania, musieli szybko produkować dużą ilość utworów w szybkim czasie. Najlepsi zmuszeni byli pisać od jednego do dwóch milionów słów rocznie, a i to przynosiło mizerny dochód. Autorzy musieli być jednocześnie wszechstronni, pisać zarówno historie detektywistyczne, awanturnicze, romanse, horrory, westerny i science-fiction. Chandler pisał tylko opowieści kryminalne i nawet wtedy, kiedy dostawał maksymalną stawkę, pracował zbyt wolno, aby zarobić wystarczającą ilość pieniędzy. Na przykład w 1938 roku opublikował tylko trzy opowiadania i zarobił w sumie 1 275 dolarów. On i jego żona Cissy żyli oszczędnie, wynajmując umeblowane pokoje i przeprowadzając się trzy razy w roku.

Chandler wiele się nauczył publikując w „pulps”, aż wreszcie w 1938 roku był gotowy ruszyć dalej. Na wiosnę tego roku zaczął pisać The Big Sleep, swoją pierwszą powieść, opublikowaną w 1939 roku. Mimo to dalej pisał dla magazynów, publikując trzy historie w 1939 roku i ostatnią w 1941 roku.

Na podstawie “Raymond Chandler and the Pulps” Roberta F. Mossa




Black Mask Boys

Zespół autorów Black Mask - stoją: drugi od lewej Raymond Chandler, pierwszy z prawej - Dashiell Hammett.


Na koniec kilka okładek popularnych magazynów typu pulp fiction.


Black Mask











Dime Detective








Detective Fiction Weekly











Do góry


home   chandler   marlowe   chandleryzmy   inspiracje  
pulp fiction   księga gości